950 năm Quốc Tử Giám - Quốc học Việt Nam: Tự hào truyền thống hiếu học, trọng dụng hiền tài
Cách đây tròn 950 năm, vào năm 1076, vua Lý Nhân Tông cho thành lập Quốc Tử Giám tại kinh đô Thăng Long, đánh dấu bước phát triển quan trọng của nền giáo dục Đại Việt. Trải qua gần một thiên niên kỷ, Quốc Tử Giám không chỉ là biểu tượng của nền quốc học Việt Nam mà còn là nơi hội tụ, lan tỏa những giá trị tốt đẹp về truyền thống hiếu học, tôn sư trọng đạo và trọng dụng hiền tài của dân tộc.
- Từ trường quốc học đầu tiên đến biểu tượng của nền văn hiến Việt Nam
Trong lịch sử dựng nước và giữ nước, dân tộc Việt Nam luôn coi trọng giáo dục, xem việc đào tạo, bồi dưỡng nhân tài là nền tảng cho sự hưng thịnh của quốc gia.
Năm 1070, vua Lý Thánh Tông cho xây dựng Văn Miếu tại kinh đô Thăng Long. Năm 1075, triều đình tổ chức khoa thi Nho học đầu tiên. Đến năm 1076, vua Lý Nhân Tông cho thành lập Quốc Tử Giám, trường quốc học đầu tiên của Việt Nam.
Sự ra đời của Quốc Tử Giám đánh dấu bước phát triển quan trọng trong việc tổ chức giáo dục, đào tạo đội ngũ trí thức phục vụ công cuộc xây dựng và quản lý đất nước.
Trải qua các triều đại Lý, Trần, Lê, Quốc Tử Giám từng bước được mở rộng, trở thành trung tâm đào tạo, bồi dưỡng nhân tài của quốc gia. Nơi đây gắn liền với những danh nhân, nhà giáo, nhà khoa bảng tiêu biểu như Chu Văn An, Ngô Sĩ Liên cùng nhiều thế hệ trí thức có đóng góp quan trọng cho lịch sử, văn hóa và giáo dục dân tộc.
Đặc biệt, hệ thống 82 bia Tiến sĩ tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám, ghi danh những người đỗ đạt trong 82 khoa thi từ năm 1442 đến năm 1779, là nguồn tư liệu quý giá về lịch sử khoa cử và truyền thống trọng dụng nhân tài của Việt Nam.
Năm 2011, hệ thống bia Tiến sĩ được UNESCO ghi danh vào Danh mục Ký ức thế giới. Năm 2012, Văn Miếu - Quốc Tử Giám được xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt. Những giá trị đó tiếp tục khẳng định vị thế của di sản trong kho tàng văn hóa dân tộc và nhân loại.
- Lan tỏa truyền thống hiếu học, tôn sư trọng đạo
Suốt chiều dài lịch sử, Quốc Tử Giám không chỉ là nơi đào tạo nhân tài mà còn góp phần hình thành và phát triển những giá trị đạo đức, nhân cách của người Việt Nam.
Tư tưởng “Hiền tài là nguyên khí của quốc gia” được Thân Nhân Trung khẳng định trong bài văn bia năm 1484 đã trở thành lời nhắc nhở sâu sắc về vai trò của tri thức, giáo dục và nhân tài đối với sự phát triển của đất nước.
Từ truyền thống ấy, tinh thần hiếu học, tôn sư trọng đạo được gìn giữ, trao truyền qua nhiều thế hệ, trở thành nét đẹp trong đời sống văn hóa của mỗi gia đình, dòng họ và cộng đồng dân cư.
Hình ảnh người thầy Chu Văn An với học vấn uyên bác, đạo đức thanh cao, tận tâm với sự nghiệp giáo dục tiếp tục là tấm gương sáng về nhân cách, khí tiết và trách nhiệm của người trí thức.
Ngày nay, những giá trị ấy vẫn giữ nguyên ý nghĩa, trở thành động lực thúc đẩy phong trào khuyến học, khuyến tài, xây dựng xã hội học tập, khuyến khích mỗi người không ngừng học tập, rèn luyện, sáng tạo và cống hiến.
- Phát huy giá trị quốc học trong kỷ nguyên phát triển mới
Kế thừa truyền thống hiếu học của dân tộc, Đảng và Nhà nước luôn xác định giáo dục, đào tạo, khoa học, công nghệ và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao là những động lực quan trọng để phát triển đất nước.
Ngay sau khi nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đặc biệt quan tâm đến nhiệm vụ nâng cao dân trí, xóa nạn mù chữ. Tư tưởng coi trọng việc học tiếp tục được phát huy trong suốt quá trình xây dựng, bảo vệ và phát triển đất nước.
Trong giai đoạn hiện nay, các nghị quyết của Đảng về phát triển giáo dục, đào tạo, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và xây dựng đội ngũ trí thức tiếp tục khẳng định vai trò quyết định của tri thức và con người đối với sự phát triển nhanh, bền vững.
Đặc biệt, Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo đặt ra yêu cầu đổi mới mạnh mẽ, nâng cao chất lượng giáo dục, phát triển toàn diện con người, đáp ứng yêu cầu xây dựng đất nước trong kỷ nguyên mới.
Phát huy giá trị Quốc Tử Giám hôm nay không chỉ là bảo tồn một di sản lịch sử mà còn là tiếp nối tinh thần trọng thực học, trọng nhân tài; khuyến khích tư duy sáng tạo, học tập suốt đời và vận dụng tri thức vào thực tiễn.
- Khơi dậy tinh thần học tập và khát vọng cống hiến của thế hệ trẻ
Kỷ niệm 950 năm Quốc Tử Giám - Quốc học Việt Nam là dịp để các thế hệ người Việt Nam, đặc biệt là thanh thiếu niên, học sinh, sinh viên, hiểu sâu sắc hơn về truyền thống văn hiến, hiếu học và tôn sư trọng đạo của dân tộc.
Trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, thế hệ trẻ cần tiếp tục phát huy tinh thần tự học, chủ động tiếp cận tri thức mới, nâng cao trình độ chuyên môn, kỹ năng số, ngoại ngữ và năng lực sáng tạo; đồng thời không ngừng rèn luyện đạo đức, nhân cách, trách nhiệm đối với gia đình, cộng đồng và đất nước.
Mỗi nhà trường, gia đình và địa phương cần quan tâm xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh, phát triển phong trào khuyến học, khuyến tài; kịp thời phát hiện, bồi dưỡng và tôn vinh những tấm gương tiêu biểu trong học tập, giảng dạy, nghiên cứu khoa học.
Đối với xã Thượng Ninh, việc tuyên truyền kỷ niệm 950 năm Quốc Tử Giám - Quốc học Việt Nam được gắn với phát huy truyền thống hiếu học, xây dựng xã hội học tập và nâng cao nhận thức của cán bộ, đảng viên, Nhân dân về vai trò của giáo dục, đào tạo.
Thông qua các hoạt động tuyên truyền trên hệ thống truyền thanh cơ sở, trang thông tin điện tử, mạng xã hội và các buổi sinh hoạt cộng đồng, những giá trị tốt đẹp của nền quốc học Việt Nam tiếp tục được lan tỏa sâu rộng trong đời sống Nhân dân.
950 năm đã trôi qua, nhưng tinh thần hiếu học, tôn sư trọng đạo và trọng dụng hiền tài mà Quốc Tử Giám để lại vẫn luôn tỏa sáng. Kỷ niệm dấu mốc lịch sử này không chỉ là dịp tri ân các thế hệ nhà giáo, trí thức và những người có công với nền giáo dục dân tộc, mà còn góp phần khơi dậy khát vọng học tập, sáng tạo, cống hiến, phát huy sức mạnh trí tuệ và con người Việt Nam trong sự nghiệp xây dựng đất nước phồn vinh, văn minh, hạnh phúc./.